|
YAŞ
SEBZE VE MEYVE TİCARETİNİN DÜZENLENMESİ VE
TOPTANCI HALLERİ HAKKINDA
Avni Bağdır
Kocaeli
Büyük Şehir Belediyesi
Hal
Müdürü
Türkiye’de tarımın, lokomotif konumda iken önemini yitirmiş
bir hale düşmesinde ürünün pazarlanamaması ve değerini
bulamaması gibi etmenler rol oynamıştır. Tarımın gelişmesi,
geliştirilmesi Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı’nın yükümlülüğünde
iken, ticaretinin düzenlenmesi Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nı
ilgilendirmektedir. Aynı bakanlık valilik ve yerel yönetimlere, çıkardığı
yasa ile görev tevdi etmektedir.
Amaç, insan sağlığına uygun olarak üretilen ürünlerin,
toptan satışlarının hijyenik ortamlarda, en uygun değerde satılmasını
sağlamak, ürünlerin ülke içinde kayıtsız nakledilmesini önlemektir.
Amaca uygun hazırlanmış 552 sayılı kanun hükmünde kararname
yeterli olmasına rağmen bazı eksiklikleri, üreticinin en kolay yoldan nakit ihtiyacını
karşılama arzusu, aracılar ve toptancıların ortaya çıkmasına
vesile olmuştur. Bu ve benzeri nedenlerle üretici ve tüketici arasında
mesafe açılmıştır. Üretici
ve tüketici arasında kanunla izin verilmeyen
aracıların üreticiye zarar vermesi,
insanların güvenini kırmış ve toptancı hallerinin çalışamaz
duruma düşmesine vesile olmuştur.
Yasanın aynı şekliyle uygulanmasını sağlamak, üreticilerin
kayıtlanması, toptancı hallerindeki komisyoncuların kayıtlanarak
yetkilendirilmeleri, pazarcıların ve üretici pazarcıların kayıt altına
alınmasıyla mümkün olabilir. Üretici olduğunu belgeleyemeyenin malının
sevk edilmemesi, Bakanlığın
onayını almış toptancı hallerinde komisyoncu olma hakkını kazanmış
kişiler dışında piyasaya mal akışının imkan verilmemesi,
Belediyelerce kurulan ve denetlenen semt pazarlarında
pazar esnafı olmayanın bu işi yapmasına müsaade edilmemesi,
ihracatçı ve büyük marketlerin toptancı
hallerinden mal almalarının
sağlanması
halinde üreticimiz ürettiğinin karşılığını, komisyoncu ve
pazarcı yaptığı işin karşılığını alacaklar ve tüketici de en
uygun değeri vererek ihtiyacını karşılamış olacaktır. Devletimizin
de yapılan
alışverişlerden
doğan vergi gelirini alması mümkün olacaktır.
Üretici ürettiği ürünün tohumundan
gübre ve ilaçlanmasına kadar her hareketini menşei belgesine
kayıt ederek ürününe alacağı onayla malını sattıracağı
komisyoncusuna sevk etmesini sağlamalıdır. Bu süreç sağlandığında
insan sağlığına uygun kontrollu
ürünler belgesiyle tüketiciye ulaşmış olacaktır.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı
mutlak suretle toptancı hallerini bölgesel
olarak belirleyip nüfus yoğunluğuna göre ülke genelinde sayıyı sınırlamalıdır.
Bunun dışında kalan hal adı verilmiş küçük ve yasal
olmayan
yerleri kapattırmalı ve ürünlerin toptan satış ve fiyat oluşumunda
borsa görevi görecek toptancı
haline gönderilmesini
sağlayacak önlemler almalı, bunu gerektiğinde yaptırımlarla zorunlu
kılmalıdır.
Genelde tüketici nüfusun büyük şehirlerde yaşadığı göz önünde
tutularak büyük şehir niteliği kazanmış tüm bölgelerde mutlak
suretle bakanlığın belirlediği kriterlerde toptancı halleri oluşturulması zorunlu
tutulmalı, ayrıca semt pazarları merkezi alanlarda
tek tip yapılmalıdır. Köylü pazar yerleri ve pazarcıların
yerleri sayısal olarak sınırlandırılmalı, köylü satıcı ve pazarcı
olmayanların pazarda bulunmalarına engel olunmalı, vergi numarası
olmayan kişilere hallerde mal satışına ağır cezalar verilerek
engellenmelidir. Böylece önüne gelenin pazarcı olması engelleneceği
gibi şehirde görsel kirliliğin
de önüne geçilecektir. Perakende satış yapılan yaş meyve ve
sebzenin satıldığı pazar yerlerinde, manav ve marketlerde yetkili olan
belde ilçe ve il belediye zabıtalarına üzerinde üretim bilgileri
olmayan ve toptancı hal çıkışı belgesi bulunmayan tüm ürünlerin
toplanması ve yasal işlem yapma yetkisinin verilmesi,
yetkinin kullanılmasının Tarım Bakanlığını ve Sanayi ve
Ticaret Bakanlığının kuracağı özel denetim ekipleri ile
denetlenmesi, gıda güvenliğini arttıracağı gibi sağlanan
standartlarla ülke dışına da ürün pazarlanmasını kolaylaştıracaktır.
|
