MAHALLİ İDARELERİN MALİ YÖNETİMİ FORUMU Hazine Müsteşarlığı (Ankara) Hikmet Esen Konferans Salonu'nda 22-23 Mayıs 2008 tarihlerinde yapıldı.

Toplantı sonuçları hakkında bu sayfada yer alan açıklamalar MİTAGED 2. Başkanı Dr. Erdal KARABAŞ tarafından hazırlanmıştır

İlk toplantı "MAHALLİ İDARELERİN BORÇLANMASI"  konusundaydı.

Toplantıya mahalli idareler alanından Sivil toplum Kuruluşu olarak sadece MİTAGED davet edilmişti. Hazine Müsteşarlığı tarafından iletilen davetiye uyarınca MİTAGED Genel Başkanı Müfit ŞEKERCİ ve 2. Başkan Dr. Erdal KARABAŞ toplantılara katıldılar.

Konuşmacılar:

Mehmet ŞİMŞEK-Devlet Bakanı

H.İbrahim ÇANAKÇI-Hazine Müsteşarı

Prof.Dr.Yılmaz BÜYÜKERŞEN, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Başkanı

Ülgür GÖKHAN, Çanakkale Belediyesi Başkanı
Secaattin GONCA , Zonguldak Belediyesi Başkanı

İbrahim H. ÇANAKCI, Hazine Müsteşarı
Doç. Dr. Turan EROL, SPK Başkanı
Melih GÖKÇEK, Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanı
Aziz KOCAOĞLU, İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanı
A. Botan BERKER, Fitch Ratings  İstanbul Ofisi Genel Müdürü

Ercan TOPACA, Vali ve İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürü
Hidayet ATASOY, İller Bankası Genel Müdürü
Hüseyin EREN, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı
Doğan PENÇE, Vakıfbank Genel Müdür Yardımcısı
Dr. Wolfram ERHARDT, KFW Ankara Ofisi Müdürü

Ömer DUMAN, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürü

Tahir AKYÜREK, Konya Büyükşehir Belediyesi Başkanı

Ender BATUKAN, Kayseri Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürü

Michael SCHAEFFER, Dünya Bankası Danışmanı

M. Coşkun CANGÖZ, Hazine Müsteşarlığı Kamu Finansmanı Genel Müdürü
Juan Ricardo Ortega LOPEZ, Bogota Şehri Finans Sekreteri  (Kolombiya)

Lili LIU, Dünya Bankası Baş Ekonomisti 

Değerlendirmeler:

İçişleri Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Dünya Bankası, İller Bankası gibi kuruluşlar tarafından hazırlanan toplantı, aslında Belediyelerin borçlanmaları ve özellikle dış borç kullanmaları konusunda dizayn edilmişti.

Ele alınan konuları özetlersek; gelecekte borçlanma usul ve esasları, yasalar, iç ve dış borç vericilerin (donörlerin) dikkat ettiği kriterler, uluslararası para piyasalarının özellikleri, Belediyelerin nitelikli proje hazırlamadaki bilgi eksiklikleri, Belediyelerde yaşanan nitelikli danışmanlık hizmeti eksiği, tüm dünyada hızla gelişen KAMU ÖZEL SEKTÖR ortaklığı modelinin işlevselliği ve uygulanabilirliği, Belediyelerin tahvil çıkararak borçlanabilmeleri ve benzeri konular sayılabilir.

Toplantıda belediyelerin borçlanma tipleri ele alındı ve incelendi. Öncelikli tercihlerin İller Bankası ve hazine garantili borçlanma olduğu belirtildi (Tabi bu arada Hazineye ödenmeyen Belediye borcunun da 7,5 milyar USD olduğunu unutmamak lazım).

DPT tarafından 2006 yılında yapılan bir araştırmada, farklı nüfus ve gelişmişlik düzeyindeki belediyelerin farklı özellikler taşıdığı tespit edilmişti. 

Belediyeler için sadece kaynakların artırılmasının yeterli olmayacağı ortak bir görüş olarak belirdi. Burada daha çok, Belediyelerin MALİ YÖNETİM KAPASİTESİ'nin artırılmasının gerekli  olduğu ele alındı. Bu konu zaten 2006 yılından beri MİTAGED olarak ele aldığımız bir konuydu ve eğitimlerimizi dizayn ederken buna uygun bir teknisyen sınıfı hazırlamaya çalıştığımızı da her toplantı başlangıcında katılımcılarımıza açıklamıştık.

Dış borçlanma konusunda belirtilen en önemli eksiklik, nitelikli danışmanlık hizmeti alınmadan hazırlanan projelerin çokluğuydu. Burada altı çizilen bir nokta da şu oldu; bu projeler için ödenmiş olan yüklü bedeller Belediye için ayrı bir zarardır (dolayısıyla tüm kamu için bir mali yüktür). 

Ülkemizdeki Belediyelerin Finansman Yönetimi ve Mali Yönetim konularında kendi içlerinde yeterli bilgi birikimi olan bir birim kuramadıkları belirtildi. Bu önemli eksikliğin ancak profesyonel destek (Danışmanlık Hizmeti) alınarak aşılabileceği bir çok konuşmacı tarafından dile getirildi. Bu konunun önemi de bence ülkemizde yeteri kadar anlaşılmış değil. Özellikle dış borçlanma konusundaki çalışmaların başından sonuna kadar yürütülmesinde sağlanması gerekli olan Nitelikli Danışmanlık hizmeti için ülkemizde hazır profesyonel uzman sayısı henüz yeterli düzeyde değil. Bu nedenle Belediyeler ister istemez, doğru bir araştırma yapma olanakları da kısıtlı olduğu için, eş dost yardımı ile müşavirlik hizmeti almaya çalışıyorlar. Oysa uluslararası para piyasalarından borçlanmanın biçimi, ülkemizde çok bilinmiyor. Sadece projenin teknik detayları ve iyi çizilmiş olması önemseniyor. Bu eksiklik de ister istemez Belediye açısından üzücü sonuçlara yol açıyor.

Borçlanma konusunda istekli kurumların Stratejik Plan, Çok Yıllı Bütçe, Mali Yapı, Finansal Denge, Borç Ödeme Kapasitesi, Reytingler (ülke ve kurum için), ülke ve dünya konjonktürünü birlikte ele almasının önemi vurgulandı.

Ülkemizde Belediyeler tarafından hala önemsenmeyen iç ve dış piyasalara TAHVİL İHRACI konusunda aslında mevcut olan ve değerlendirilmeyen pazar büyüklüğü dile getirildi. Aslında Mali Raporlama konusunda sıkıntılar devam ettikçe bu yol Belediyeler için uygulanabilir görünmüyor ama önümüzdeki dönemde Mali Raporlama konusunun çok önem kazanacağını bilmeliyiz.

Çok sayıda yasa maddesi, bürokrasi ve uygulamadan şikayet eden belediyeler oldu. Ama tüm bunlara rağmen bu sıkıntıları önemsemeden, istekle doğru yolu öğrenip çalışmalarını başlatmak isteyenler de oldu. Aslında doğru hazırlanmış bir borçlanma planı yapısı, her zaman donörler tarafından ilgi çeker, finanse edilme ve uygulama şansı yüksek olur.

Toplantılar esnasında benim katkı amacı ile yaptığım konuşmamda özellikle belirttiğim Polonya ve Finlandiya ülkelerinin bilançolarını hazırlama esnasındaki farklı anlayışlar (bunların yol açtığı olumsuzluklar), önümüzdeki dönemde ülkemizde de yaşanmaması için şimdiden dikkatli olunması içindi. Taşınır Mal ve Taşınmaz Mal Kayıtlarının halen yönetmelik ve tebliğ konusundaki eksiklikleri giderilmedi. Ülkemiz açısından bu ikincil mevzuatların, borçlanma kapasitesini doğrudan etkileyeceğinden toplantıdaki konuşmacılar tarafından dile getirilmeyince belirtme ihtiyacı hissettim.

SONUÇ OLARAK;

MİTAGED olanakları ile 2005 yılında  "İÇ VE DIŞ BORÇLANMA-EK MALİ OLANAKLAR" konusunda 2 kez toplantı düzenlemiştik. Bu toplantılar esnasında Belediyelerin Mali Yönetim ve Finansal Yönetim konusunda oldukça büyük bilgi eksikliği içinde olduğunu görmüştük. Mevcut mali yapı ve mali raporlama anlayışı ile bir borçlanma kapasitesi sorunu olduğu belliydi. Bu nedenle 2006 yılından itibaren tüm eğitimlerimizi bu konudaki bilgi eksikliğinin giderilmesi için düzenledik. 3 yıldır üzerinde çalıştığımız ve eğitim verdiğimiz konuların seçiminde aslında ne kadar isabetli davrandığımızı, bu iki günlük toplantılar esnasında görmüş oldum. MİTAGED olarak sorunların varlığını çok daha önce  tespit etmiştik ve şimdi Belediyelerin de bu sorunları gerçek bir sorun olarak algılamaya başlamaları önemlidir.

Gelecek günlerde Belediyelerin  yasalarla kendilerine ek gelirler verilmesini beklemeden mevcut finans olanaklarını görüp, bundan sonra değerlendirmeye başlayacaklarını düşünüyorum. Kanaatimce bu toplantı, borçlanma konusunda yeni bir anlayış ve yeni bir başlangıç oluşturacak zihinsel zemini hazırlamak açısından önemliydi.

Toplantıların hazırlanması konusunda gösterdikleri ilgi ve verdikleri emek için en başta Hazine Müsteşarı H.İbrahim ÇANAKÇI ve İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdür Vali Ercan TOPACA olmak üzere tüm konuşmacıları da içtenlikle ve saygıyla kutluyorum.

Dr. Erdal KARABAŞ

MİTAGED 2. Başkanı 

Kamu Yönetimi Doktoru

(Doktora:Avrupa Birliği Yerel ve Bölgesel Yönetimler /Master: Belediyelerin Mali Yapıları ve Denetimleri)